ریسه نیوز

تاریخچه عید نوروز و آداب و رسوم آن

نوروز

نوروز از دیرباز تا امروز

نوروز

نوروز در واقع آخرین روز از سال گذشته و اولین روز از سال جدید می باشد که ریشه آن به  ایران باستان بر می گردد. با گذشت سال ها از این جشن باستانی، هم چنان عید نوروز در بین ایرانیان از محبوبیت فراوانی برخوردار است و به عنوان نمادی از فرهنگ فارسی در جهان شهرت به سزایی دارد.

نوروز در ایران قدمتی تقریبا برابر با 3000 سال دارد و یک رسم کهن به حساب می آید که ما ایرانیان آن را از نیاکانمان درعصر باستان به ارث برده ایم. زمان دقیق شکل گرفتن نوروز هنوز مشخص نیست اما ایرانیان باستان از سال های دور، آمدن بهار و اولین روز ماه فروردین را جشن می گرفتند و قبل از رسیدن به سال نو مراحلی را طی می کردند تا سال نو را با شکوه برگزار کنند در زیر به طور مختصر این مراحل را توضیح می دهیم:

خانه تکانی:

از گذشته تا به امروز برای ایرانیان، نو شدن در سال جدید از اهمیت بالایی برخوردار است به این صورت که قبل از آمدن نوروز در تکاپوی تهیه لباس و کفش نو و تمیز و مرتب کردن خودشان هستند، آشتی کردن با آشنایان و دوستانی که در سال قبل با آن ها قهر بودند، یکی دیگر از مرسومات باستانی نوروز می باشد. تا کدورت ها دور ریخته شود و قلب ها صیقل پیدا کند و مانند آینه صاف گردد و شروعی دوباره برای هر چیز در عید نوروز ایرانیان تعریف شده است. مانند زایش مجدد طبیعت و زمین و رشد مجدد گیاهان و تولد دوباره حیوانات که با آمدن سال جدید از سر گرفته می شود.

جغرافیای نوروز:

جشن گرفتن سال نو با آمدن بهار یک رسم قدیمی به شمار می آید که در کشور های دیگری به جز ایران رایج است و از اهمیت به سزایی برخوردار می باشد، آن ها نیز مانند ایرانیان اولین روز ماه فروردین را کنار یک دیگر جشن می گیرند. از جمله این کشور ها می توان تاجیکستان، افغانستان، جمهوری آذربایجان، ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان، و آلبانی را نام برد.

سازمان ملل نیز در سال 2010 عید نوروز ایرانی را به عنوان تعطیلات رسمی شناخت و در سال 2015 میشل اوباما جشن سال نو ایرانی را همراه با خانواده خود در کاخ سفید برگزار کرد.

نوروز در جمهوری آذربایجان

هفت سین:

یکی از رسومات جالبی که در عید نوروز رایج است همان چیدمان سفره نوروزی می باشد که در آن از هفت عنصر که با حرف اول سین شروع می شوند استفاده می کنیم و هر کدام به خودی خود نشانه یک ویژگی بارز و مثبت در زندگی ما می باشد. باورها و اعتقادات جالبی درباره چیدن سفره هفت سین وجود دارند که در شهرها و قشرهای ایرانی متفاوت است. در سده های اخیر نیز شاهد عناصر جدیدتری هستیم که بعدها بین گزینه های هفت سین قرار گرفتند مانند سکه،‌ ساعت و یا نمادهای دیگری که در زیر به توضیح کوتاهی در رابطه با هر کدام از این ها می پردازیم:

هفت سین

این اقلام هفت گانه عبارت اند از:

سیر، سمنو، سنجد، سپند، سبزه، سرکه، سیب

سیر:

سیر در باور ایرانیان باستان نماد سلامت و تندرستی بود، به همین منظور از آن بر روی سفره های هفت سین استفاده می کردند تا با آمدن سال جدید تندرستی و سلامت با آنها همراه باشد.

نوروز از دیرباز تا امروز

سمنو:

سمنو از جوانه تازه رسیده گندم تهیه می شود و در ایران باستان نمادی از زایش و باروری بوده است، از این رو ایرانیان آن را بر روی سفره قرار می دادند که فزونی در طول سال در زندگیشان جاری باشد.

نوروز از دیرباز تا امروز

سنجد:

سنجد از گذشته در باور ایرانیان نماد عشق کیهانی می باشد، سنجد به خاطر عطری که در فضا پراکنده می کند نمادی از اشتیاق و مهر به خویشتن و دیگران است.

نوروز از دیرباز تا امروز

سپند یا همان اسفند:

همان طور که می دانید دود سپند، بدی ها و امراض را می زداید و محیط را پاک می کند به همین دلیل ایرانیان باستان برای جلوگیری از چشم زخم و بیماری از این عنصر بر روی سفره نوروز استفاده می کردند تا در سال جاری از ناملایمات، بدی ها و امراض در امان بمانند.

سبزه و سنبل:

معمولا از این دو عنصر بر روی سفره هفت سین استفاده می شود که نشانه آمدن بهار و تولد دوباره طبیعت است که بودن آن بر روی سفره نمادی از طراوت و تازگی و همین طور شروع دوباره می باشد. در گذشته باب بود که هفته های آخر اسفند را به سبز کردن دانه های گیاهان می پرداختند بعضی ها بر این باورند که در ایران باستان هفت دانه را سبز می کردند و هر کدام که سبز تر می شد و دوام بیشتری پیدا می کرد، در آن سال همان محصول را کشت می کردند.

نمایشگاه بهاره جواهر و ساعت 2020
حتما بخوانید

 

سبزه هفت سین

سرکه:

این عنصر بر روی سفره هفت سین نماد صبر در زندگی، تسلیم شدن در برابر تقدیر الهی و واگذار کردن امور به خداوند تا رسیدن به مقصود و آرزو می باشد.

سیب:

سیب بر روی سفره هفت سین نماینده سلامت و زیبایی می باشد. برخی سیب را در داخل آب می اندازند و بر روی سفره قرار می دهند که پاکی و زیبایی هر دو با هم در سال جدید در زندگیشان نقش ببندد.

سیب در هفت سین

برخی از نماد هایی چون سکه و ساعت بر روی سفره هفت سین استفاده می کنند که بعد ها به سین های سفره اضافه شد.

سکه:

سکه نمادی از ثروت است استفاده از آن بر روی سفره هفت سین این باور را القا می کند که در سال جاری ثروت و پول بیشتری بدست آورده می شود و کسب و کار رونق بیشتری می گیرد. در واقع از زمانی که سکه و پول در گذشته نقش اساسی در زندگی مردم ایران پیدا کرد از این عنصر بر روی سفره هفت سین نیز استفاده می شد و سال هاست که ما این رسم را دنبال می کنیم و بر روی سفره هفت سینمان سکه نیز قرار می دهیم.

ساعت:

در دهه های اخیر شاهد این بودیم که تعداد خیلی کمی از ایرانی ها از ساعت بر روی سفره هفت سین استفاده می کنند، آن ها بر این عقیده اند که زمان نقش مهمی در زندگی ایفا می کند و استفاده از ساعت در هفت سین زمان را تنظیم کرده و در سال جاری وقتشان صرف کارهای مهم تری می شود.

اقلام دیگری وجود دارند که بر روی سفره هفت سین قرار می گیرند در زیر به توضیح کوتاهی در رابطه با آنها و تفسیر هر کدام می پردازیم:

آینه، شمعدان، قرآن، آب، تخم مرغ رنگی و ماهی از جمله این اقلام هستند که استفاده از آن در سفره نوروزی در بین ایرانیان از دیرباز مرسوم بوده و هست. در این روز،‌ از آجیل، میوه و شیرینی نیز بر روی سفره استفاده می کنند، برخی هم معتقدند که باید نان،‌ پنیر و یا گندم و برنج در سفره قرار دهند که هر کدام از این باورها از گذشته تعبیرهای خاص خود را داشتند و به دلایلی بر روی سفره نهاده می شدند، البته در اقوام و شهرهای مختلف، این قضیه متفاوت است.

آینه در هفت سین

آینه:

استفاده از آینه در سفره هفت سین و انعکاس سفره و افرادی که دور سفره می نشینند در آن، نماد صافی و پاکی روح و بازتاب آن در زندگی جدید و سال جدید می باشد. ایرانیان باستان به این منظور از آینه در سفره هفت سین استفاده می کردند.

کتاب مقدس:

در ایران باستان از کتاب اوستا بر روی سفره استفاده می کردند و باور داشتند که این کار همراهی اهورامزدا را در سال پیش رو به همراه دارد و چند خط از کتاب را نیز برای دوری از اهریمن می خواندند. بعد از ظهور اسلام در ایران شیعیان و مسلمانان ایرانی کتاب قرآن را بر سفره ها می گذارند. در واقع ایرانیان از هر دینی، کتاب مقدس خود را بر هفت سین می گذارند و چند خط از آن را می خوانند.

شمعدان:

شمع نماد روشنایی و فرزانگی است ایرانیان باستان عادت داشتند به تعداد فرزندان بر سفره شمع قرار دهند و هر کس آرزویی کند و شمع ها می بایست به خودی خود خاموش شوند و تا پایان مراسم بر روی سفره روشن بمانند.

ماهی قرمز:

قرار دادن یک موجود زنده بر روی سفره هفت سین نمادی از پاکی و حیات است و از طرفی اسفند ماه در برج حوت است و حوت به عربی یعنی ماهی. در هنگام نوروز برج حوت به برج حمل تحویل می‌گردد و از این رو نمادی از آخرین ماه سال در نوروز محسوب می‌شود. علاوه بر آن ماهی یکی از نمادهای آناهیتا الهه آب و باروری است، به همین منظور از ماهی بر روی سفره هفت سین استفاده می کنند.

 

ماهی هفت سین

تخم مرغ رنگی:

استفاده از تخم مرغ در سفره هفت سین نشانه باز زایی و باروری می باشد، همین طور نمادی از ظهور مجدد و ادامه حیات نیز هست. در بین ما ایرانی ها رایج است که تخم مرغ ها را رنگ می کنیم. این کار در گذشته با استفاده از رنگ های طبیعی و معدنی صورت می گرفت، رنگ هایی که از جوشاندن برخی گیاهان بدست می آمدند. امروزه نیز برخی از مردم با انداختن پوست پیاز در هنگام جوشیدن تخم مرغ ها این کار را انجام می دهند. در هر صورت رنگ کردن تخم مرغ ها با رنگ ها و شیوه های مختلف، یکی از جذابیت های عید نوروز در کشور ما به شمار می رود.

ویدئو تبلیغاتی محصولات فروردین ماه (NEW COLLECTION)
حتما بخوانید

نان:

از نان به عنوان برکت در سفره نوروز استفاده می کردند تا در طول سال جاری سفره هاشان پر برکت باشد و خداوند به آنها رزق و روز خوبی عطا کند.

گندم یا برنج:

گندم و برنج نیز نمادی از برکت و رزق و روزی بود و اکثرا کشاورزان آن را بر سفره می گذاشتند تا سال پر محصولی داشته باشند.

رسومات بعد از تحویل سال:

عیدی دادن:

یکی دیگر از رسومات عید نوروز عیدی دادن می باشد. این گونه که هنگام سال تحویل همه افراد حاضر در مجلس، عید را به هم تبریک می گویند و یک دیگر را در آغوش می گیرند و بزرگ خانواده، پدر یا پدر بزرگ به کوچکترها هدیه یا عیدانه می دهند. این رسم به این صورت بوده که پول نو را وسط قرآن می گذاشتند و به هر نفر یک یا چند اسکناس نو می دادند یا قطعه ای طلا به عنوان نمادی برای برکت زندگی.

بعضی ها نیز هدیه ای از قبل آماده کرده و به هر کدام از اعضای خانواده یک هدیه مختص به خودش پیشکش می کنند. از خوراکی های مختلف که نمادی باشند برای رزق و روزی بیشتر تا پوشاک برای نو شدن و انواع و اقسام زیورآلات مختلف و جذاب.

نوروز از دیرباز تا امروز

دید و بازدید:

تعطیلات نوروزی نیز از گذشته برای کنار هم بودن و رفتن به دل طبیعت و جشن گرفتن سال جدید می باشد. ایرانیان باستان عید نوروز را از مهم ترین جشن ها در طول سال می دانستند و دید و بازدید با تمام فامیل، دوستان و آشنایان از رسومات این عید باستانی می باشد.

شخصیت محبوب نوروز:

شخصیت های اساطیری زیادی در عید نوروز نقش دارند. یکی از این چهره ها حاجی فیروز است که در سال نو با لباسی قرمز و صورتی سیاه آواز می خواند و نوید سال نو را به شهرها و خانه ها می رساند. در واقع شخصیت حاجی فیروز از دوره سومریان و بابلیان به ما رسیده است. اگر بخواهیم به صورت کلی به این موضوع اشاره کنیم در واقع حاجی فیروز همان دوموزی در کتیبه های سومری است که قربانی شده و به جهان زیرین فرستاده می شود. دوموزی در واقع چوپان بود و نماینده رمه بر زمین شناخته می شد، برخی نیز او را نماینده باران و آب های روان می دانستند و همین طور خدای نباتات و گیاهان بر می شمردند. در داستان های اساطیری، دوموزی یا همان تموز شش ماه سال را می میرد و شش ماه بعدی را متولد می شود و دوباره زندگی می کند درست مانند گیاهان ولی دیو ها او را به اعماق زمین می برند و زندانی می کنند و هر ساله او با آمدن بهار زنده شده و به زمین باز می گردد به همین دلیل است که او صورتی سیاه دارد که نمادی است از اسارت در دل خاک. او با آمدن بهار دوباره ظهور می یابد و ندای تولد و باز زایی را با خود به همراه می آورد و باعث رشد گیاهان می شود.

 

حاجی فیروز

0 نظرات
Inline Feedbacks
همه نظرات